मंगळ मोहीम- लिक्विड इंजिनचे यशस्वी प्रक्षेपण

मंगळयान ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षण प्रभावकक्षेत दाखल

बंगळूर / चेन्नई- विक्षेपी गतिमार्गातील चौथा टप्पा पार करून मंगळाच्या दिेशेने आघाडी घेताना मंगळयानावरून मेन लिक्विड इंजिनचे प्रक्षेपण आज (सोमवारी) दुपारी अडीच वाजता यशस्वीपणे करण्यात आले.

ऐतिहासिक मंगळ मोहिमेसाठी (मार्स ऑर्बिटर मिशन- मॉम) उड्डाण केलेले भारताचे मंगळयान सोमवारी मंगळ ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षणाचा प्रभाव असलेल्या कक्षेत पोचले आहे. हे यान २४ सप्टेंबर रोजी मंगळाच्या कक्षेत प्रत्यक्ष प्रवेश करणार आहे.

‘आमचे दिशादर्शक यंत्र (नेव्हिगेटर) दाखवत आहे की ‘मॉम‘ने मंगळाच्या प्रभावगोलामध्ये प्रवेश केला आहे,‘ असे भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेने (इस्रो) आपल्या सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळावर जाहीर केले आहे.
मंगळ ग्रहाभोवतीच्या गुरुत्वाकर्षण प्रभावामधील ५.४ लाख किलोमीटर एवढ्या त्रिज्येच्या कक्षेत हे मंगळयान पोचले असल्याचे ‘इस्रो‘ने म्हटले आहे.

छोट्या आकाशगंगेपोटी अजस्त्र कृष्णविवर !

वॉशिंग्टन – अमेरिकेतील खगोलशास्त्रज्ञांच्या एका पथकास एका तुलनेने छोट्या असलेल्या आकाशगंगेमधील अजस्त्र कृष्णविवराचा शोध लागला आहे. या पथकामध्ये एका भारतीय वंशाच्या शास्त्रज्ञाचाही समावेश आहे.

या आकाशगंगेमधून रात्रीच्या वेळी कोणत्याही साधनाशिवाय केवळ डोळ्यांनी पाहिल्यास आकाश कमीतकमी 10 लाख ताऱ्यांनी लखलखताना दिसेल, असे शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. आपल्या आकाशगंगेमधून रात्रीच्या वेळी सुमारे चार हजार तारे दिसतात. याचबरोबर, या कृष्णविवराचे वस्तुमान ‘मिल्की वे‘ या आपल्या आकाशगंगेच्या केंद्रस्थानी असलेल्या कृष्णविवराच्या पाचपट इतके प्रचंड आहे. आजपर्यंतच्या सर्वांत घनदाट आकाशगंगेमध्ये हे कृष्णविवर आढळून आले आहे. आपल्या आकाशगंगेच्या व्यासाच्या तुलनेमध्ये या आकाशगंगेचा व्यास 1/500 इतका कमी आहे. नासाच्या हबल या अवकाश दुर्बिणीच्या माध्यमामधून मिळालेल्या माहितीचा वापर करुन या संशोधकांनी हा शोध लावला आहे.

विश्‍वामध्ये अजस्त्र कृष्णविवरे असलेल्या अनेक छोट्या आकाशगंगाही असल्याचा महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष या संशोधनामधून काढण्यात आला आहे. याचबरोबर, दोन वा अधिक आकाशगंगांच्या धडकेमधून तारकापुंज निर्माण होण्याऐवजी या छोट्या आकाशगंगांचा जन्म झाला असण्याची शक्‍यताही या संशोधनामधून पुढे आली आहे. अनिल सेठ या भारतीय वंशाच्या शास्त्रज्ञाच्या नेतृवाखालील शस्त्रज्ञांच्या पथकाने हे यश मिळविले आहे.